|
T.C. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü
SOYA ve ASPİR ÇALIŞMALARI
Soya-Aspir Islah Projeleri Teknik Personeli
SOYA ÇALIŞMALARI Adaptasyon Çalışmaları: Marmara-Trakya bölgesinde ilk soya çalışmaları, Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsünde 1981 yılında başlamıştır. Trakya Birlikten temin edilen, Amsoy-71, Mitchell ve Union isimli 3 çeşit ile adaptasyon denemeleri kurulmuştur. İki yıl süreyle denenen bu çeşitlerden en yüksek verim, 219 kg/da ile Amsoy-71 çeşidinden alınmıştır. Daha sonra bu çalışmalar proje haline getirilmiştir. Trakya bölgesinde soyanın adaptasyonu üzerine bir proje hazırlanmış, 1983 yılında yürürlüğe konmuş ve 1986 yılında sonuçlandırılmıştır. Bu dönemde, Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü (Antalya) ve Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü (Samsun) tarafından gönderilen materyallerle gözlem bahçesi ve denemeler kurulmuştur. Bazı materyallerin olgunlaşmalarını tamamlayamadıkları tespit edilmiştir. Değerlendirmeler sonucunda, bölgeye uyum sağlayabilecek çeşitler belirlenmiştir. Bu çeşitlerle, Trakya bölgesinde çiftçi şartlarında 1' er dekarlık alanlarda demonstrasyonlar kurulmuştur. Demonstrasyon sonuçlarına göre, lokasyonlar ve çeşitler arasında büyük verim farkı olduğu görülmüştür. Örneğin, 1985 yılında, Edirne Merkez, Meriç, Keşan lokasyonları ile, Lüleburgaz, Tekirdağ Merkez ve Hayrabolu lokasyonlarında kurulan ve 6 çeşidi kapsayan demonstrasyonlarda, Hodgson çeşidi Meriç lokasyonunda 315 kg/da verim verirken, aynı çeşit Keşan lokasyonunda 217 kg/da, Edirne Merkezde 48 kg/da ve Edirne'de Enstitü arazisinde 32 kg/da verim vermiştir. Yine L-4106 çeşidi Lüleburgaz lokasyonunda 283 kg/da verim verirken, aynı çeşit Tekirdağ Merkezde 80 kg/da verim verebilmiştir. Bu çalışmalarda, sıra arası mesafesi 60 cm. olarak alınmıştır. Soya konusundaki çalışmalar, 2000 yılında tekrar başlatılmıştır. Bir sanayi ve yağ bitkisi olan soyanın bölgemizdeki adaptasyonunu belirlemek, ekimini sağlamak, sanayinin ihtiyaçlarına cevap verebilecek yağ ve protein oranı yüksek soya çeşitlerinin belirlenmesi, ihtiyaç duyulacak çeşitlerin introdüksiyon ve ıslah (melezleme) yolu ile elde edilmesi amacıyla bu proje başlatılmıştır. Bu amaçla, hem yurt içinden hem de yurt dışından materyal temin edilerek 2001 yılında bir gözlem bahçesi oluşturulmuştur. Temin edilen her bir materyal 2 m uzunluğunda 2’şer sıra olarak ekilerek gerekli gözlemler alınmaktadır.
Soya Gözlem Bahçesi Gözlemler sonucunda, bölgeye uyum sağlayabilecek materyaller verim denemelerine alınmakta, burada verim potansiyelleri ve kalite özellikleri (yağ ve protein oranları) değerlendirilmektedir. Gözlem bahçesinde yer alan materyaller, A.B.D, Tayvan (AVRDC), Kanada, Sırbistan (Novisad) ve yerli kaynaklardan oluşmaktadır.
Farklı Zamanlarda Olumunu Tamamlayan Soya Materyalleri (Edirne) Islah Çalışmaları: Soyada ıslah çalışmalarımız, Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsünden 2003 yılında temin edilen F4 kademesindeki populasyonlardan tek bitki seleksiyonu yapılarak başlatılmıştır. Her yıl, aynı enstitüden açılan materyal temin edilerek tek bitki seleksiyonları yapılacaktır. Melezleme çalışmalarımız, 2004 yılında kendi melezleme bahçemizi oluşturduktan sonra başlatılacaktır. Melezleme sonucu elde edilen populasyonlardan tek bitki seleksiyonu yapılarak, bölge için uygun çeşit geliştirilmesine çalışılacaktır.
ASPİR ÇALIŞMALARI Adaptasyon Çalışmaları: Aspir adaptasyon çalışmaları, 2000 yılında yurt içi ve yurt dışı kaynaklardan materyal temin etme çalışmalarıyla başlamıştır. 2000 yılında Anadolu Tarımsal Araştırma Enstitüsünden temin edilen 3 yerli çeşidin (Dinçer, Yenice, 5-154) 2001 yılında ekilmesiyle, bölgemizde ve Enstitümüzdeki ilk aspir çalışmaları başlatılmış oldu. 2001 yılında A.B.D. bitki gen kaynakları merkezinden 101 materyal temin edildi ve bu materyaller 2002 yılında ekildi. Ekimler, 2 m uzunluğunda 2’şer sıra olarak ekildi.
Aspir Gözlem Bahçesi
Her yıl materyal temin etme çalışmaları devam etmekte ve elde edilen materyaller, gözlem bahçesine alınmakta, burada verim potansiyelleri ve kalite özellikleri (yağ oranı) değerlendirilmektedir. Ayrıca, mevcut yerli 3 çeşit ile, Kırklareli ve Tekirdağ lokasyonlarında adaptasyon denemeleri kurulmakta ve aspir’in bölgeye uyumu araştırılmaktadır. İleriki yıllarda, daha fazla lokasyonda adaptasyon denemeleri kurulacaktır.
Islah Çalışmaları: Aspirdeki ilk ıslah çalışması, 2001 yılında temin edilen ve 2002 yılında ekimi yapılan 101 adet materyal içerisinden tek bitki seleksiyonları yapılarak başlatılmıştır. Bu sayede, 85 tek bitki seçilerek ayrı ayrı ekilmiş ve gözlemleri yapılmaktadır. Aspirde ilk melezleme çalışmamız, 2003 yılında başlatılmış ve 5 adet melezleme yapılmıştır. Gelecek yıllarda da melezleme çalışmaları devam edecektir. Melezlemelerden sonra oluşan populasyonlardan tek bitkiler seçilerek, bölge için uygun çeşit geliştirilmesine çalışılacaktır.
TEKNİK PERSONEL
YÜRÜTÜLEN PROJELER
|
